Pick365

Nếu nhắm mắt lại, người ta có thể tưởng mình đang ngồi trên khán đài Las Ventas, trường đấu bò nổi tiếng ở ngoại ô Madrid. Cuộc đấu chưa hoàn toàn khép lại, nhưng đã đến thời điểm đấu sĩ cảm thấy đủ tự tin để trêu ngươi con bò tót đang nổi giận.

“Olé!” những cổ động viên Tây Ban Nha phấn khích hô vang. “Olé! Olé! Olé!”

Sau 104 trận đấu diễn ra tại 3 quốc gia trong suốt năm tuần rưỡi, World Cup bóng đá nam lần thứ 23 đã khép lại. Tây Ban Nha đã chiến thắng trong trận chung kết và vinh quang đã ở trong tầm tay. Trong vài phút, họ chuyền bóng cho nhau như đang thực hiện một bài rondo trên sân tập, khiến đối thủ phát điên. Các cầu thủ Argentina nóng mặt theo từng đường chuyền của đối phương. Olé! Olé! Olé!

Cố HLV Cesar Luis Menotti, chiến lược gia lỗi lạc đã đưa Argentina đến chức vô địch World Cup đầu tiên năm 1978, từng nói vào năm 2004 rằng bóng đá Tây Ban Nha, sau thời gian dài không đáp ứng kỳ vọng trên đấu trường quốc tế, cần phải “quên đi cơn thịnh nộ và quyết định xem mình muốn là đấu sĩ hay con bò tót”.

Phát biểu đó từng gây tranh cãi tại Tây Ban Nha, nhưng Menotti đã đúng. Trong 18 năm qua, kể từ khi theo đuổi triệt để bóng đá kiểm soát bóng, đội tuyển nam Tây Ban Nha đã ba lần vô địch châu Âu và giờ đây có thêm hai chức vô địch World Cup.

Đó là một giai đoạn thành công đáng kinh ngạc. Nếu như 5 tuần đầu của giải đấu bị chi phối bởi màn trình diễn của những ngôi sao như Kylian Mbappé và Lionel Messi, thì sau đó, tất cả phải thừa nhận rằng Tây Ban Nha, sau khởi đầu chậm chạp, mới là đội bóng xuất sắc nhất ở giai đoạn quyết định.

Họ đánh bại tuyển Pháp của Mbappé 2-0 ở bán kết, rồi trong trận chung kết, sau 105 phút bế tắc, bàn thắng của Ferran Torres đã xuyên thủng sự kháng cự kiên cường và bạo lực của Argentina.

Đó là chiến thắng của tinh thần tập thể, của lối chơi kiểm soát bóng thông minh và kỷ luật, của sự điềm tĩnh đối lập với sự nóng nảy và thiếu tham vọng tấn công từ phía đối thủ.

Tiền vệ Enzo Fernández của Argentina bị truất quyền thi đấu vì nhận thẻ vàng thứ hai ngay trước khi thời gian thi đấu chính thức khép lại. Những hành động xấu xí của Leandro Paredes và Nahuel Molina ở cuối trận cũng phản ánh đúng một màn trình diễn mà Argentina không tạo ra nổi cú sút nào cho đến những phút cuối của hiệp phụ.

Diễn biến ấy gợi nhớ đến hai trận chung kết World Cup trong quá khứ.

Đầu tiên là World Cup 1990, khi Argentina với tư cách đương kim vô địch đã thể hiện một lối chơi tiêu cực và cuối cùng bị Tây Đức trừng phạt. Khi đó, Diego Maradona bật khóc; và lần này Messi cũng trải qua cảm giác tương tự. Hai cầu thủ xuất sắc nhất của những thế hệ khác nhau đều nhận ra rằng tài năng thiên bẩm của họ cũng có giới hạn trong việc gồng gánh những đồng đội kém hơn rất nhiều.

Trận đấu còn gợi nhớ đến chung kết World Cup 2010, khi Tây Ban Nha phải đối mặt với lối chơi cực kỳ quyết liệt của Hà Lan trước khi giành chiến thắng bằng bàn thắng trong hiệp phụ.

Từ rất lâu trước khi trở thành Giám đốc Phát triển Bóng đá Toàn cầu của FIFA, cựu HLV Arsenal Arsène Wenger từng có cái nhìn khá dè dặt về bóng đá cấp đội tuyển quốc gia. Ông ví nó như “thức ăn nhanh”, trái ngược với “ẩm thực thượng hạng” mà các CLB hàng đầu mang lại.

Wenger từng nói năm 2010 rằng HLV đội tuyển quốc gia “phải nấu một bữa ăn thật nhanh và gần như không có thời gian chuẩn bị. Có rất ít thời gian để tập luyện, xây dựng phong cách chơi bóng, nên đó chủ yếu là công việc mang tính bản năng và chữa cháy”.

Phần lớn trường hợp đúng là như vậy.

Nhưng đội tuyển Tây Ban Nha hiện tại, giống với thế hệ thống trị bóng đá quốc tế cuối những năm 2000 và đầu những năm 2010, là sản phẩm của một quá trình hình thành tự nhiên, dựa trên bản sắc rõ ràng và một triết lý bóng đá nhất quán.

Argentina tiến vào trận chung kết nhờ làn sóng cảm xúc và thiên tài của người đội trưởng 39 tuổi. Ngược lại, Tây Ban Nha là một tập thể bình tĩnh, kiểm soát và cân bằng, được xây dựng trên những nguyên tắc bóng đá vững chắc.

Chiến thắng của họ là thắng lợi của phương pháp trước sự hỗn loạn luôn rình rập kéo Argentina sụp đổ.

Sau khởi đầu giải đấu đầy hứa hẹn, nhà đương kim vô địch liên tục đứng bên bờ vực bị loại ở vòng knock-out. Họ bị Ai Cập và Anh dẫn trước cho tới những phút cuối, đồng thời phải cần hiệp phụ mới vượt qua Cape Verde và Thụy Sĩ.

Tây Ban Nha khởi đầu bằng trận hòa 0-0 trước Cape Verde, nhưng sau đó dần tìm được nhịp điệu, ngày càng tự tin và áp đảo hơn. Họ chỉ để thủng lưới một bàn trong tám trận đấu.

Công lao lớn nhất thuộc về ai?

Đội trưởng Rodri của Man City giành Quả bóng vàng FIFA dành cho cầu thủ xuất sắc nhất giải, khi tìm lại phong độ đỉnh cao ở hàng tiền vệ gần hai năm sau chấn thương đứt dây chằng chéo trước đầu gối phải.

Pau Cubarsí vượt qua người đồng đội trẻ ở Barcelona là Lamine Yamal để giành giải Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất sau màn trình diễn xuất sắc bên cạnh Aymeric Laporte ở trung tâm hàng phòng ngự.

Hai hậu vệ cánh Pedro Porro và Marc Cucurella đều chơi nổi bật cả trong phòng ngự lẫn hỗ trợ tấn công. Fabián Ruiz, Mikel Merino, Pedri, Nico Williams, Mikel Oyarzabal và nhiều người khác cũng đóng góp to lớn. Torres thì vào sân từ ghế dự bị để ghi bàn thắng quyết định chức vô địch thế giới.

Nhưng hơn tất cả, thành công này đến từ sức mạnh tập thể; từ một hệ thống không chỉ tạo ra phong cách thi đấu nhất quán cho đội tuyển quốc gia mà còn xây dựng cách phát triển cầu thủ và HLV đồng bộ.

Hai HLV CLB thành công nhất của thời đại là Pep Guardiola và Luis Enrique đều là người Tây Ban Nha. Bóng đá Anh hiện cũng có năm đội Premier League được dẫn dắt bởi HLV Tây Ban Nha, gồm Arsenal của Mikel Arteta, Aston Villa của Unai Emery, Chelsea của Xabi Alonso, Fulham của Álvaro Arbeloa và Liverpool của Andoni Iraola.

Trong khi đó, bóng đá Anh, bất chấp nguồn tài chính khổng lồ từ Premier League, vẫn thường tìm kiếm các giải pháp ngắn hạn, những cú hích tức thời từ thị trường chuyển nhượng hoặc các quyết định bổ nhiệm HLV mang tính tạm thời.

Tuyển Anh vào đến bán kết World Cup mùa hè này dưới sự dẫn dắt của HLV người Đức Thomas Tuchel, người có cách tiếp cận giải đấu khá giống mô hình “thức ăn nhanh” mà Wenger từng mô tả.

Ngược lại, Tây Ban Nha đang bước vào một thời kỳ vàng son mới cùng Luis de la Fuente, người từng dành chín năm dẫn dắt các đội U19 và U21 quốc gia.

“Tôi chưa bao giờ tưởng tượng điều gì như thế này,” De la Fuente, 65 tuổi, chia sẻ sau chiến thắng.

“Tôi chỉ luôn muốn tận hưởng những khoảnh khắc mình được trải nghiệm với các đội trẻ. Nhìn lại cả hành trình này, chúng tôi không thể đạt được điều gì nếu không có những cầu thủ ấy, cũng như sự thấu hiểu từng con người từ gốc gác, và hiểu cá tính cách ngoài đời cũng như cách các cầu thủ Tây Ban Nha thi đấu, cạnh tranh.”

Nói cách khác, đó là kiến thức và những mối liên kết mà De la Fuente tích lũy theo thời gian.

Unai Simón, Rodri và Merino từng có mặt trong đội hình Tây Ban Nha mà ông đưa tới chức vô địch U19 châu Âu năm 2015. Simón, Merino, Fabián Ruiz, Dani Olmo và Oyarzabal cũng thuộc đội hình giành chức vô địch U21 châu Âu bốn năm sau đó.

Đó mới là cách một đội tuyển quốc gia nên phát triển, dù trên thực tế điều này hiếm khi xảy ra.

Hành trình ấy không hề là một chuỗi thành công liên tục. Có rất nhiều bài học đau đớn giữa thời điểm Tây Ban Nha vô địch EURO 2012 dưới thời Vicente del Bosque và khi họ giành lại danh hiệu này 12 năm sau cùng De la Fuente.

Đội tuyển hiện tại cũng không phải bản sao của thế hệ huyền thoại được xây dựng quanh bộ ba tiền vệ Sergio Busquets, Xavi Hernández và Andrés Iniesta. Họ có phần thực dụng hơn, cho đến khi Nico Williams và đặc biệt là Yamal tạo nên nét bùng nổ ở hai biên.

Nhưng cuối cùng, họ đã hoàn toàn làm chủ trận chung kết World Cup.

Sau 90 phút, Tây Ban Nha kiểm soát bóng 66,2% và tung ra 15 cú sút, trong khi Argentina không có nổi một lần dứt điểm. Hiệp phụ tiếp tục diễn ra theo cùng kịch bản.

Tây Ban Nha từng bị chỉ trích là quá phụ thuộc vào lối chơi chuyền bóng trong trận hòa với Cape Verde ở vòng bảng, giống như thời điểm họ bị Morocco loại trên chấm luân lưu ở World Cup 2022 dù cầm bóng tới 77%.

Tuy nhiên, sự kiên nhẫn và niềm tin với triết lý ấy đã giúp họ tiến xa trong phần còn lại của giải đấu.

Bàn thắng quyết định có yếu tố trực diện: quả tạt treo bóng của Pedro Porro, pha đánh đầu thông minh và đầy quyết tâm của Williams ở cột xa, trước khi Torres dứt điểm quyết đoán.

Dẫu vậy, đó vẫn là sản phẩm của một màn trình diễn được kiểm soát chặt chẽ, điềm tĩnh và bền bỉ, thứ khiến người ta cảm thấy Argentina sớm muộn cũng sẽ gục ngã.

Tây Ban Nha giờ đây không chỉ là đương kim vô địch châu Âu và thế giới ở nội dung nam. Họ còn là quốc gia đầu tiên đồng thời nắm giữ World Cup nam và nữ. Họ cũng đang là nhà vô địch U19 châu Âu ở cả bóng đá nam lẫn nữ.

Và tất cả điều đó diễn ra trong bối cảnh một tài năng kiệt xuất như Yamal được đôn thẳng lên đội tuyển quốc gia, trở thành nhà vô địch châu Âu rồi vô địch thế giới khi mới bước sang tuổi 19 tuần trước. Yamal là gương mặt đại diện cho đội tuyển Tây Ban Nha, người sẽ xuất hiện trên các biển quảng cáo trong nhiều năm tới.

Nhưng từ khóa quan trọng nhất vẫn là “đội bóng”.

Trong một kỳ World Cup thường xuyên được thắp sáng bởi những siêu sao lớn nhất của bóng đá thế giới, vinh quang cuối cùng lại thuộc về tập thể mạnh nhất.

Tất cả quay lại thông điệp mà De la Fuente gửi tới các học trò trước trận chung kết: “Tôi nói với họ: Thưa các quý ông, chúng ta có một cuộc hẹn với lịch sử, và chúng ta muốn là những người đến đó trước”.

Phải mất một khoảng thời gian, nhưng cuối cùng họ đã làm được điều đó một cách đầy rực rỡ.

Olé! Olé! Olé!

Oliver Kay (The Athletic)