Pick365

Alphabet – công ty mẹ của Google – được biết với vị thế thống trị trong lĩnh vực tìm kiếm trên internet. Nhưng đằng sau cỗ máy quảng cáo khổng lồ ấy là một đế chế công nghệ trải rộng từ điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo đến xe tự lái và hạ tầng cáp ngầm.

Googol là một con số lớn kinh khủng: số 1 theo sau bởi 100 số 0. Để dễ hình dung, tổng số nguyên tử trong vũ trụ quan sát được chỉ là một phần cực nhỏ của một googol. Năm 1997, hai nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Stanford, Larry Page và Sergey Brin, đang tìm một cái tên hay hơn cho công cụ tìm kiếm internet thử nghiệm của họ, khi đó được gọi là Dự án BackRub. Họ muốn công cụ này tổ chức và sàng lọc khối lượng thông tin khổng lồ, vì vậy họ chọn cái tên Googol.

Khi giao cho một sinh viên khác đăng ký tên miền, anh ta vô tình viết sai thành Google. Cái tên ấy được giữ lại và nay đã phổ biến đến mức được dùng như một động từ trên toàn thế giới. Hầu như ai cũng từng nói hoặc nghe câu: “Để tôi google”, nghĩa là tôi sẽ tìm kiếm trên Google. Alphabet cho biết hiện tại, hàng tỷ người sử dụng sản phẩm, dịch vụ của hãng mỗi ngày.

Công ty được niêm yết tại Mỹ và tổng giá trị hiện đã lớn hơn toàn bộ thị trường chứng khoán Anh. Tuy nhiên, Alphabet không chỉ có công cụ tìm kiếm Google. Đằng sau doanh thu từ tìm kiếm và quảng cáo là một đế chế bao gồm mọi thứ, từ cáp biển sâu đến xe tự lái và lưu trữ năng lượng. Doanh nghiệp này dùng hàng tỷ đô la thu được từ quảng cáo tìm kiếm để tài trợ cho những canh bạc lớn về tương lai, và đang nhanh chóng trở thành một trong những công ty có ảnh hưởng nhất trong lịch sử.

Cái tên Alphabet thể hiện rõ tham vọng tạo ra những “alpha” – thuật ngữ tài chính chỉ khoản đầu tư có hiệu suất vượt trội so với thị trường chung. Alphabet muốn trở thành cấu trúc nền tảng cho vô số đổi mới trong tương lai. Cái tên này gửi tín hiệu đến thị trường rằng công ty không còn chỉ là một công cụ tìm kiếm, mà là một vườn ươm công nghệ mới.

Từ tìm kiếm đến vị thế thống trị toàn cầu

Tìm kiếm vẫn là nguồn lợi nhuận lớn nhất của Alphabet. Quy mô khổng lồ của mảng này giải thích vì sao công ty có thể tài trợ cho nhiều tham vọng rộng lớn hơn. Khi doanh nghiệp ra đời từ một gara vào năm 1998, nó chỉ là một trong nhiều công cụ tìm kiếm thử nghiệm cạnh tranh trên mạng internet thời kỳ đầu. Sự vươn lên nhanh chóng của Google được thúc đẩy bởi một thuật toán độc quyền có tên PageRank. Khác với các hệ thống đối thủ chủ yếu đếm số lần một từ khóa xuất hiện trên trang, Google xếp hạng trang dựa trên chất lượng và tầm quan trọng của các liên kết trỏ đến chúng.

Một liên kết từ một trường đại học uy tín hoặc một trang tin lớn có trọng lượng hơn rất nhiều so với liên kết từ một blog ít tên tuổi. Bước đột phá này tạo ra kết quả tìm kiếm hữu ích hơn hẳn, kéo theo làn sóng người dùng nhanh chóng đưa Google đến vị thế thống trị. Nói đơn giản, tìm kiếm của Google hoạt động tốt hơn rất nhiều so với mọi thứ khác.

Ngày nay, Google vẫn là công cụ tìm kiếm được đa số người dùng lựa chọn. Hãng kiểm soát hơn 90% thị trường tìm kiếm toàn cầu và xử lý hàng tỷ truy vấn mỗi ngày. Đối thủ gần nhất, Bing của Microsoft, chỉ chiếm một thị phần rất nhỏ. Tầm với của Google cũng vượt xa trang chủ của chính mình. Công ty cung cấp hạ tầng tìm kiếm nền tảng cho vô số trình duyệt và ứng dụng phần mềm trên khắp thế giới.

Các đối thủ khó có thể sao chép những gì Google đã xây dựng vì công cụ tìm kiếm trở nên tốt hơn nhờ hành vi của người dùng. Càng nhiều người sử dụng nền tảng, hệ thống càng thu thập được nhiều dữ liệu và càng cải thiện. Bằng cách nắm giữ phần lớn dữ liệu tìm kiếm của thế giới, Google liên tục cải tiến và nâng cấp, tạo ra một vòng lặp tự cập nhật khiến đối thủ luôn tụt lại phía sau.

Dòng tìm kiếm liên tục này được chuyển hóa thành doanh thu thông qua hệ thống kết quả trả phí. Khi người dùng tìm kiếm một thuật ngữ có giá trị thương mại, công cụ tìm kiếm đặt các liên kết được tài trợ ở vị trí đầu trang, ngay phía trên thông tin tự nhiên. Google không thu phí cố định chỉ để hiển thị các liên kết này. Thay vào đó, hãng vận hành theo mô hình trả tiền theo lượt nhấp chuột, thu phí khi người dùng chọn một kết quả được tài trợ.

Vì hàng triệu người tiêu dùng sử dụng ô tìm kiếm để tìm sản phẩm, dịch vụ và doanh nghiệp địa phương mỗi giây, những khoản phí nhỏ này cộng dồn thành hàng tỷ đô la doanh thu.

Mảng này có lợi nhuận cao vì cơ chế vận hành nền tảng cần rất ít sự tham gia của con người. Các hãng quảng cáo truyền thống chỉ có thể tăng trưởng bằng cách tuyển dụng đội ngũ lớn gồm quản lý khách hàng và nhân viên mua truyền thông để vận hành chiến dịch. Google đã loại bỏ phần lớn điều đó bằng cách xây dựng một nền tảng quảng cáo tự động, tự phục vụ để vận hành mô hình trả tiền theo lượt click.

Nhà quảng cáo chỉ cần đăng nhập vào bảng điều khiển, đặt ngân sách và đấu giá với nhau để giành khả năng hiển thị gắn với các truy vấn cụ thể của người dùng. Những tìm kiếm có giá trị, chẳng hạn liên quan đến dịch vụ pháp lý hoặc tài chính, có giá quảng cáo cực kỳ cao. Điều này cho phép Google tạo ra lợi nhuận khổng lồ từ lưu lượng internet hằng ngày mà không cần phụ thuộc vào số lượng lớn nhân viên lương cao.

Cuối năm ngoái, Alphabet có khoảng 191.000 nhân viên trên toàn thế giới. Tuy nhiên, lực lượng lao động này được phân bổ không đồng đều trong doanh nghiệp. Phần lớn không làm việc trực tiếp trong hoạt động tìm kiếm hoặc quảng cáo cốt lõi. Thay vào đó, họ tập trung ở các bộ phận đòi hỏi nhiều nhân lực như Google Cloud, cũng như các mảng pháp chế và hành chính khác.

Các hệ thống và phần mềm cốt lõi vận hành công cụ tìm kiếm của Google chỉ cần một nhóm nhỏ kỹ sư để duy trì và giám sát. Đến cuối năm 2025, Alphabet tạo ra doanh thu hằng năm tương đương hơn 2,1 triệu đô la trên mỗi nhân viên, dù con số trong riêng mảng tìm kiếm có lẽ còn cao hơn nhiều, có thể lên tới 10 triệu đô la trên mỗi nhân viên. Tỷ lệ nhân sự cực thấp so với doanh số này tạo ra một cỗ máy gần như tự vận hành, hỗ trợ phần còn lại của tổ chức, tài trợ cho các tham vọng lớn hơn của Alphabet và tạo ra lợi nhuận khổng lồ – được cho là 1 tỷ đô la sau mỗi hai đến ba ngày.

Mở rộng sang điện toán đám mây và xa hơn nữa

Bộ phận quy mô lớn tăng trưởng nhanh nhất ngoài tìm kiếm là Google Cloud. Bộ phận này bán năng lực tính toán và lưu trữ dữ liệu cho các tập đoàn lớn và tổ chức khu vực công, cung cấp nền tảng để doanh nghiệp xây dựng, lưu trữ và vận hành ứng dụng phần mềm của riêng mình. Khác với công cụ tìm kiếm, mảng đám mây vốn cần nhiều nhân lực, đòi hỏi một đội ngũ bán hàng toàn cầu.

Đến cuối năm 2025, đơn vị này đã vượt 70 tỷ đô la doanh thu, nhờ nhu cầu đối với các ứng dụng học máy. Mảng này từng đốt tiền trong nhiều năm để xây dựng các trung tâm dữ liệu vật lý, nhưng nay đã phát triển và tạo ra hàng tỷ đô la thu nhập mỗi quý.

Bộ phận lớn thứ ba trong Alphabet là dịch vụ thu phí và kinh doanh thiết bị. Mảng này bao gồm quyền truy cập cao cấp (premium), không quảng cáo ở YouTube; nâng cấp lưu trữ số thông qua Google One, gộp dung lượng cá nhân cho Google Drive, Gmail và Google Photos; cũng như phần cứng cho người dùng cá nhân như điện thoại thông minh Pixel. Tổng số thuê bao thu phí đã vượt 325 triệu trên toàn cầu. Bộ phận này tạo ra hơn 50 tỷ đô la mỗi năm.

Điều cuối cùng củng cố vị thế thống trị của Alphabet là cách hãng kết nối liền mạch các mảng kinh doanh riêng biệt này. Thất bại ban đầu của Google Video được giải quyết bằng việc mua lại YouTube, sau đó tích hợp sâu vào kết quả tìm kiếm cốt lõi. Google Maps ban đầu được xây dựng để phục vụ nhu cầu tìm kiếm địa phương, nhưng nay được nhúng trực tiếp vào hệ điều hành Android và bảng điều khiển của phương tiện giao thông dùng Android Auto.

Mạng lưới liên kết này tạo ra hoạt động tiếp thị sẵn có, không tốn chi phí trên toàn bộ danh mục sản phẩm, giúp trải nghiệm người dùng mượt mà hơn đồng thời giữ người tiêu dùng gắn chặt trong hệ sinh thái của Alphabet.

Dòng tiền không ngừng cho phép công ty mẹ đầu tư ở quy mô mà rất ít doanh nghiệp trong lịch sử có thể sánh được. Thay vì trả lợi nhuận cho cổ đông thông qua cổ tức hoặc mua lại cổ phiếu, Alphabet hoạt động giống như một quỹ đầu tư mạo hiểm khổng lồ. Chiến lược đầu tư của hãng được chia thành ba tầng. Để nâng cấp sản phẩm ngắn hạn, hãng dùng Google Labs, một môi trường vận hành nhanh nơi các đội làm phần mềm thử nghiệm các tính năng, chẳng hạn hệ thống AI cải tiến, trực tiếp với công chúng. Với tầm nhìn trung hạn, công ty tập trung vào các thương vụ thâu tóm chiến lược, mua lại các nền tảng bên ngoài và mở rộng quy mô theo thời gian. Cuối cùng, tầm nhìn dài hạn do X Development (trước đây là Google X) đảm nhiệm. Đây là “Nhà máy Moonshot”, được tạo ra để hậu thuẫn các công nghệ mang tính đầu cơ, từ xe tự lái đến lưu trữ năng lượng quy mô lưới điện. Bằng cách đó, Alphabet chuyển doanh thu từ tìm kiếm, đám mây và đăng ký dịch vụ vào công nghệ tiên tiến của tương lai.

Công thức cho các thương vụ thâu tóm

Trong nhiều năm, Alphabet đã mua lại hơn 250 công ty công nghệ. Các thương vụ thường đi theo một công thức: mua một công nghệ hứa hẹn nhưng bị hạn chế về tài chính, rồi mở rộng nó bằng chuyên môn kỹ thuật và lợi nhuận khổng lồ của công ty.

Google Maps bắt nguồn từ Keyhole, một công ty khởi nghiệp khó khăn được thành lập năm 2001. Keyhole phát triển một quả địa cầu kỹ thuật số 3D có tên EarthViewer 3D và thậm chí nhận được sự hậu thuẫn ban đầu từ Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA). Công nghệ này rất ấn tượng nhưng mô hình kinh doanh yếu. Keyhole bán phần mềm trên đĩa CD vật lý cho các công ty bất động sản và cơ quan quốc phòng. Google nhận ra rằng khoảng 1/4 số lượt tìm kiếm trên web liên quan đến vị trí và mua lại Keyhole năm 2004 với giá khoảng 35 triệu đô la. Hãng xoá bỏ chính sách giá đắt đỏ, giới thiệu giao diện sạch hơn, dễ tiếp cận hơn và tái ra mắt nền tảng dưới tên Google Maps. Kết quả là, Google đã biến một công cụ chuyên biệt kiểu quân sự thành một tiện ích miễn phí gần như nổi tiếng không kém chính công cụ tìm kiếm Google.

Thương vụ mua lại YouTube năm 2006 xuất phát từ thất bại của chính Google trong lĩnh vực video trực tuyến. Nền tảng nội bộ Google Video đang thua đối thủ tăng trưởng nhanh. YouTube thành công nhờ giao diện đơn giản cho phép bất kỳ ai cũng có thể tải lên và phát video dễ dàng. Tuy nhiên, đến mùa hè năm 2006, công ty này chật vật dưới sức nặng của chính sự nổi tiếng của mình. Chi phí lưu trữ tăng vọt, trong khi các vụ kiện bản quyền từ các công ty media truyền thống đe dọa sự tồn tại của Youtube. Nhận thấy rõ Google Video đã thua cuộc, ban lãnh đạo Google nhảy vào thương vụ mua lại trị giá 1,65 tỷ đô la. Thương vụ này cứu YouTube khỏi nguy cơ mất khả năng thanh toán và giúp Google nắm giữ điểm đến hàng đầu cho video trực tuyến trước khi các công ty truyền thông lâu đời có thể khiến nó bị đóng cửa. Đến cuối năm 2025, YouTube tạo ra hơn 40 tỷ đô la doanh thu hằng năm.

Thương vụ mua Android năm 2005 có lẽ là thương vụ thành công nhất. Khi còn là một công ty khởi nghiệp, Android đang phát triển hệ điều hành cho điện thoại di động nhưng thiếu tiền trả lương kỹ sư. Vào thời điểm được mua lại, Android là một công ty nhỏ chỉ có 8 người và được Google mua với giá chỉ 50 triệu đô la. Đây là số tiền nhỏ đến mức khi đó Google thậm chí không công bố thông tin trên thị trường chứng khoán. Mục tiêu của thương vụ là ngăn các đối thủ chặn công cụ tìm kiếm của Google trên thiết bị di động. Bằng cách cung cấp Android miễn phí, Google nhanh chóng thống trị phần mềm di động, cuối cùng chiếm hơn 70% thị trường điện thoại thông minh toàn cầu. Khoản đầu tư tương đối nhỏ này giúp đảm bảo rằng mảng tìm kiếm tiếp tục tăng trưởng ngay cả khi việc sử dụng điện thoại thông minh vượt qua máy tính.

Thương vụ mua DeepMind năm 2014 giúp Alphabet củng cố vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực AI. Phòng thí nghiệm này, được thành lập tại London bởi Demis Hassabis, Shane Legg và Mustafa Suleyman, đã tập hợp một trong những nhóm nghiên cứu học máy mạnh nhất thế giới. DeepMind tập trung vào AI lấy cảm hứng từ khoa học thần kinh và học tăng cường sâu. Tuy nhiên, nghiên cứu AI tuyến đầu rất tốn kém, đòi hỏi nguồn lực tính toán khổng lồ và kỹ sư được trả lương cao trong khi tạo ra ít doanh thu tức thì. Phần lớn thời gian của Hassabis được dành để gọi vốn mạo hiểm. Nhận thấy DeepMind cần sự hỗ trợ của một công ty có nguồn lực tài chính sâu rộng, các nhà sáng lập đồng ý bán cho Google với giá 400 triệu bảng Anh, với Hassabis đảm nhiệm vai trò CEO của Google DeepMind sau khi đổi tên. Thương vụ này đã giữ chân nhóm nghiên cứu ở lại London và cung cấp nguồn lực cần thiết để theo đuổi các đột phá khoa học nền tảng. Sự hậu thuẫn dài hạn ấy cuối cùng đã được đền đáp. Trong số nhiều thành tựu khác, công trình của Hassabis về giải mã protein bằng DeepMind gần đây đã giành Giải Nobel Hóa học.

Nhắm tới mặt trăng

Điểm khác biệt của Alphabet là sẵn sàng đầu tư vào những công nghệ có thể mất hàng thập kỷ mới trưởng thành. Bộ phận X Development sàng lọc mọi ý tưởng thông qua quy trình ba phần khắt khe để bảo vệ vốn. Các dự án phải giải quyết một vấn đề toàn cầu ảnh hưởng đến hàng triệu người, đề xuất một giải pháp đột phá triệt để và hoàn toàn dựa vào công nghệ chưa tồn tại. Những cải tiến nhỏ từng bước bị loại bỏ ngay lập tức. Để khuyến khích thử nghiệm táo bạo, X cũng được thiết kế để thưởng cho thất bại. Các nhóm được kỳ vọng kiểm tra nghiêm ngặt ý tưởng của mình và thậm chí có thể nhận thưởng nếu chứng minh được một dự án không khả thi về kỹ thuật hoặc kinh tế trước khi lãng phí nguồn lực đáng kể.

Chiến lược này đã loại ra một loạt công nghệ đáng bỏ đi, gồm các sà lan nổi khổng lồ bí ẩn dự định làm phòng trưng bày tiếp thị cao cấp trên mặt nước; công nghệ lưu trữ năng lượng tái tạo bằng cách bơm điện vào những bể khổng lồ chứa muối nóng chảy và chất lỏng làm lạnh; các khinh khí cầu chứa heli bay ở tầng cao, được thiết kế để trôi trong tầng bình lưu, tạo thành mạng lưới để truyền internet không dây xuống các cộng đồng nông thôn xa xôi… Nhưng viên ngọc quý nhất trong các dự án moonshot đến nay là Waymo, bộ phận xe tự hành bắt đầu từ năm 2009. Waymo được đầu tư nguồn tiền mặt khổng lồ cho phép công ty tồn tại qua cả một chu kỳ ngành như thế nào. Trong khi một số hãng xe từng hứa hẹn đội xe tự lái vào năm 2018 rồi phải thu hẹp tham vọng khi học máy tỏ ra quá khó, Alphabet đơn giản là duy trì quỹ tài trợ hàng tỷ đô la. Bằng cách không vội đưa ra thị trường, bộ phận này đã tránh được những thách thức lớn.

Waymo hiện đã đạt quy mô, với khoảng 3.700 xe đang vận hành, phục vụ nửa triệu chuyến đi trả phí mỗi tuần. Các đội xe tự hành của hãng vận hành mạng lưới robotaxi tại các thành phố lớn của Mỹ như Phoenix, San Francisco và Los Angeles, hoàn thành chuyến đi của hành khách mà không cần tài xế con người. Vào tháng 9 năm nay, Waymo dự kiến ra mắt tại London. Khởi đầu như một thử nghiệm mang tính đầu cơ cao, nay Waymo đã trưởng thành và đặt bước tiến thực sự trong giao thông vận tải.

Sâu dưới đáy biển, Alphabet cũng đang xây dựng hạ tầng cáp ngầm toàn cầu. Đây là một dự án đang triển khai, đến nay đã tạo ra tổng cộng 60.000 dặm cáp bọc giáp vắt ngang các đại dương. Để hỗ trợ sự tăng trưởng của dịch vụ đám mây và quảng cáo, Alphabet chuyển từ việc thuê dung lượng trên mạng viễn thông bên thứ ba sang sở hữu mạng của riêng mình.

Những tuyến cáp ngầm này là hệ thống “đường ống” của internet, di chuyển khối lượng dữ liệu khổng lồ trên khắp thế giới với tốc độ ánh sáng. Bằng cách tự sở hữu hạ tầng này, Alphabet bảo đảm các dịch vụ tiêu dùng của mình vận hành với độ trễ thấp hơn so với đối thủ.

Với một hệ sinh thái đa dạng và nắm giữ nhiều công nghệ đột phá của tương lai, Alphabet và đặc biệt là Google dù có lúc bị đe doạ bởi sự bùng nổ của AI nhưng vẫn đang bứt phá một cách vững chắc đến kinh ngạc để giữ vững vị thế dẫn đầu, tất nhiên không chỉ là trong lĩnh vực tìm kiếm!